Hoe verloopt de erkenningsprocedure PTSS bij de brandweer?

Wat speelt hier?

De Regeling erkenning en aanspraken PTSS als beroepsziekte beoogt duidelijkheid te bieden over de erkenning van PTSS bij de brandweer als beroepsziekte. In de praktijk blijkt echter dat juist de procedure veel vragen oproept: wie beoordeelt de aanvraag, welke rol speelt medische diagnostiek, en wanneer is bezwaar en beroep mogelijk?

Voor brandweermensen is dit relevant omdat erkenning niet alleen een medische vaststelling is, maar ook een bestuursrechtelijk besluit van de veiligheidsregio. Dat besluit bepaalt of en welke aanspraken binnen het arbeidsvoorwaardelijke stelsel ontstaan.

Wanneer kan een aanvraag tot erkenning van PTSS bij de brandweer worden ingediend?

De regeling is bedoeld voor medewerkers en vrijwilligers die arbeidsongeschikt zijn geraakt door PTSS. De aanvraag ziet dus niet op preventieve voorzieningen, maar op situaties waarin uitval, inkomensverlies of medische kosten aan de orde zijn.

PTSS kan zich vertraagd openbaren. De diagnose wordt soms pas jaren na belastende gebeurtenissen gesteld. De regeling houdt hiermee rekening via een terugwerkende kracht van vijf jaar, behoudens verjaring.

Hoe verloopt het traject in grote lijnen?

Kort samengevat: diagnose door een erkend diagnostisch instituut; beoordeling van het werkverband door de landelijke Adviescommissie PTSS; een Awb-besluit van de veiligheidsregio omtrent de erkenning van PTSS bij de brandweer (met mogelijkheid tot bezwaar en beroep).

Stap 1: medische diagnose door een erkend instituut

De procedure start met een diagnose PTSS door een erkend diagnostisch instituut. De regeling kiest nadrukkelijk voor deze eis om kwaliteit en uniformiteit te waarborgen.

Het instituut onderzoekt:

• of sprake is van PTSS;
• welke gebeurtenis(sen) daaraan ten grondslag liggen;
• of medisch gezien een causaal verband bestaat tussen gebeurtenissen en klachten.

De veiligheidsregio ontvangt bij de aanvraag tot erkenning van PTSS bij de brandweer niet de volledige medische dossiers. Medische gegevens worden gedeeld met de Adviescommissie PTSS, niet met de werkgever.

Collegiale toetsing en second opinion

Als het instituut concludeert dat geen sprake is van PTSS of dat het medisch causaal verband ontbreekt, kan betrokkene een collegiale toetsing vragen binnen hetzelfde instituut. Pas daarna komt een second opinion bij een ander centrum in beeld. De regeling bevat een uitgewerkt kostenregime, dat beoogt toegankelijkheid en zorgvuldigheid te balanceren.

Stap 2: beoordeling door de Adviescommissie PTSS

Na ontvangst van een volledige aanvraag legt de veiligheidsregio het dossier voor aan de landelijke Adviescommissie PTSS. Deze commissie heeft een centrale positie in de regeling.

De commissie:

• beoordeelt of de aanvraag tot erkenning van PTSS bij de brandweer in behandeling kan worden genomen;
• stelt vast of sprake is van een overwegend verband (>50%) tussen PTSS en het werk;
• hanteert aannemelijkheid als maatstaf voor bewijs en handelt vanuit vertrouwen in de aanvrager.

De aanvrager wordt uitgenodigd voor een gesprek, maar is daartoe niet verplicht. Tijdens dat gesprek kan medische informatie aan de orde komen. De werkgever is daarbij niet aanwezig.

In de praktijk leidt dit regelmatig tot vragen over bewijs, samenhang tussen meerdere incidenten en de afbakening tussen medische en juridische causaliteit. De beoordeling van de erkenning van PTSS bij de brandweer is binnen het stelsel sterk afhankelijk van het dossier.

Stap 3: besluit van de veiligheidsregio

Op basis van het advies van de commissie neemt de veiligheidsregio een besluit op het verzoek tot erkenning van PTSS bij de brandweer in de zin van de Algemene wet bestuursrecht.

De regeling kent een maximale doorlooptijd van dertig weken, inclusief eventuele verlenging. Die termijn kan als lang worden ervaren, maar hangt samen met de benodigde medische en juridische zorgvuldigheid.

De veiligheidsregio kan gemotiveerd afwijken van het advies van de Adviescommissie PTSS. In dat geval geldt een zwaardere motiveringsplicht en moet het bestuur zich ervan vergewissen dat het advies zorgvuldig tot stand is gekomen.

Bezwaar en beroep

Omdat het om een Awb-besluit gaat, staat tegen een afwijzing of (gedeeltelijke) toewijzing bezwaar en beroep open. In dat traject wordt onder meer getoetst:

• of de procedure zorgvuldig is gevolgd;
• of het advies deugdelijk is;
• of het besluit voldoende is gemotiveerd.

In de rechtspraak is herhaaldelijk benadrukt dat algemene verwijzingen naar beleid of functie-inherentie onvoldoende zijn. Het gaat om de concrete omstandigheden en de feitelijke onderbouwing.

Regeling versus aansprakelijkheid

De procedure tot erkenning van PTSS bij de brandweer ziet uitsluitend op het arbeidsvoorwaardelijke stelsel. Een erkenning van PTSS als beroepsziekte is geen erkenning van aansprakelijkheid.

In afzonderlijke procedures kan alsnog worden beoordeeld of de werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden, bijvoorbeeld door onvoldoende voorlichting, opvang of nazorg. Dat juridische spoor wordt in een volgend artikel binnen deze reeks verder uitgediept.

Dolderman Letselschade Advocaten wordt in dit soort dossiers regelmatig geraadpleegd bij de juridische duiding van beroepsziekten en de samenloop tussen erkenningsregelingen en aanvullende schadeclaims.

Waar lopen mensen in de praktijk tegenaan?

Veel voorkomende knelpunten zijn:

• onduidelijkheid over de rol en vraagstelling van het diagnostisch instituut;
• spanning tussen medische en juridische causaliteit;
• bewijsproblemen bij langdurige of opeenvolgende incidenten;
• de positie van vrijwilligers met meerdere inkomensbronnen;
• de verhouding tot eventuele aansprakelijkheidsprocedures.

Niet elke aanvraag leidt tot erkenning. Dat hangt af van de omstandigheden en de onderbouwing. De beoordeling van de aanvraag tot erkenning van PTSS bij de brandweer blijft maatwerk.