Medische fouten bij militairen: zo werkt de schadevergoeding

Waarom jouw situatie anders is dan die van een burger

Een burger kiest zijn eigen huisarts, sluit met die arts een behandelingsovereenkomst en kan bij een fout naar de civiele rechter.

Bij jou werkt dat anders. Artikel 12h van de Wet ambtenaren defensie bepaalt dat je als militair in werkelijke dienst zorg krijgt van of namens de militair geneeskundige dienst. Je bent verplicht daarvan gebruik te maken. Alleen bij spoed, buiten kantooruren als je niet op de kazerne slaapt, of als de militaire zorg geen oplossing biedt, mag je naar een civiele arts. Daarna meld je dat binnen achtenveertig uur bij je militair arts.

Er is dus geen behandelingsovereenkomst. En je arts heeft een tweede rol: hij adviseert je commandant over je inzetbaarheid. Niet over je diagnose, wel over wat je aankunt. Dat is een positie die een huisarts nooit heeft.

Wanneer is het een fout en wanneer een complicatie?

Niet elke slechte uitkomst is een fout. Een complicatie is een bekend risico dat zich verwezenlijkt terwijl de arts alles goed deed. Daarvoor is Defensie niet aansprakelijk.

Van een medische fout is sprake als de arts anders handelde dan een redelijk bekwame arts in dezelfde omstandigheden zou hebben gedaan. Denk aan:

• Een verkeerde of te laat gestelde diagnose
• Een behandeling die niet paste bij het beeld
• Een fout tijdens een operatie of in de nabehandeling
• Onnodig lang wachten waardoor de schade groter werd
• Onvoldoende informatie vooraf over de risico's

Of het een fout was, is in de eerste plaats een medische vraag. Een onafhankelijk medisch adviseur legt jouw dossier naast die norm. Daarna komt de tweede vraag, en die is minstens zo belangrijk: heeft die fout jouw letsel veroorzaakt? Zonder dat verband is er geen claim, ook niet als de fout vaststaat.

Moest je worden geïnformeerd?

Hier ligt iets bijzonders, en het staat gewoon in de wet.

Artikel 12h lid 2 van de Wet ambtenaren defensie zegt dat je je moet houden aan de voorschriften van de verantwoordelijke arts. Met één uitdrukkelijke uitzondering: een operatie (of zoals het letterlijk in artikel 12h lid 2 staat: 'een ingreep van heelkundige aard of een kunstbewerking’). Daarover beslis jij. Niet de arts, niet je commandant.

Dat betekent dat je bij een operatie moet weten waar je ja tegen zegt: wat de ingreep inhoudt, welke risico's eraan zitten en welk alternatief er is. Ben je daar niet over geïnformeerd en had je bij volledige informatie anders beslist, dan is dat een zelfstandig verwijt aan Defensie.

Voor de zorg daarbuiten ligt het genuanceerder. De regels van de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst werken door in de militaire zorg, maar alleen voor zover de aard van jouw rechtsbetrekking met Defensie zich daar niet tegen verzet. Dat is geen theoretisch voorbehoud: het is precies de reden dat je militair arts wél met je commandant mag overleggen over je inzetbaarheid. Wat in jouw geval geldt, hangt af van de situatie. Dat is een van de eerste dingen die wij uitzoeken.

Hoe spreek je Defensie aan en bij welke rechter?

Je spreekt niet de arts aan, maar Defensie. De artsen van de militair geneeskundige dienst zijn in dienst van Defensie of worden door Defensie ingeschakeld, en hun handelen valt onder de verantwoordelijkheid van de minister.

Belangrijker is waar die zaak terechtkomt. Als militair val je onder het ambtenarenrecht. Je dient een verzoek om schadevergoeding in bij de minister, en als dat wordt afgewezen ga je in beroep bij de bestuursrechter, militaire kamer. Hoger beroep loopt via de Centrale Raad van Beroep.

Dat is geen formaliteit. Het bestuursrecht kent andere termijnen, een andere procedure en een andere manier van kostenvergoeding dan het civiele recht. Een letselschadeadvocaat die dit pad niet kent, verliest tijd op punten die niets met jouw medische dossier te maken hebben.

Zo'n zaak wordt ook werkelijk zo gevoerd. In een uitspraak van 5 juli 2021 behandelde de rechtbank Den Haag het verzoek van een adelborst der mariniers die tijdens zijn opleiding tot officier een compartimentssyndroom opliep en Defensie aansprakelijk stelde voor het medisch handelen en de begeleiding. Die zaak liep bij de bestuursrechter. Het verzoek werd afgewezen, en dat laat meteen zien waar het op aankomt: aantonen dat het handelen onder de norm bleef en dat jouw schade daaruit voortkomt.

Welke schade kun je claimen?

Meer dan de meeste mensen denken.

• Smartengeld voor het leed zelf. De hoogte wordt begroot aan de hand van vergelijkbare uitspraken, waarvoor de Rotterdamse schaal het richtsnoer is.
• Gemist inkomen, nu en in de toekomst. Bij een militair speelt daarbij iets extra's: een medische fout kan je loopbaan bij Defensie beëindigen, en dat is een ander verlies dan een paar maanden uitval.
• Medische kosten, ook de behandelingen die je nog nodig hebt.
• Reiskosten naar ziekenhuis en behandelaars.
• Huishoudelijke hulp en hulp bij klussen in en om het huis die je zelf niet meer kunt doen.

En denk aan het militair invaliditeitspensioen. Houd je blijvende beperkingen over, dan kan er naast de schadeclaim een dienstverbandaandoening zijn. Dat geeft recht op een militair invaliditeitspensioen via het ABP, met een maandelijkse uitkering en vergoeding van medische kosten en hulpmiddelen. Die twee sporen sluiten elkaar niet uit; ze lopen naast elkaar en het is verstandig ze tegelijk op te starten.

Let op: de schadevergoeding wordt één keer vastgesteld en daarna niet meer aangepast. Wat je op dat moment niet hebt meegenomen, kun je later niet alsnog claimen.

Er is niet alleen de schadeclaim

Bij een medische fout wil je vaak twee verschillende dingen: vergoeding van je schade, en een oordeel dat er iets fout is gegaan. Dat zijn twee routes.

Defensie heeft een eigen klachtstructuur. Je begint bij een gesprek met de betrokkene zelf. Kom je er niet uit, dan is er een onpartijdige klachtenfunctionaris die bemiddelt en je adviseert over de vervolgstappen. Daarna kun je terecht bij de klachtencommissie Gezondheidszorg Defensie of bij de externe geschillencommissie Defensie Geneeskundige Zorg.

Daarnaast bestaan er twee routes die verder gaan. De Inspectie Militaire Gezondheidszorg houdt toezicht op de militaire zorg en is de plek voor structurele of ernstige misstanden. En een militair arts valt gewoon onder het tuchtrecht van de Wet BIG: je kunt een tuchtklacht indienen bij het regionaal tuchtcollege.

Een tuchtklacht levert geen geld op. Maar hij levert wel een oordeel op, en dat oordeel kun je gebruiken als je daarna alsnog schade claimt. Welke route in jouw situatie het meest oplevert, bespreken we voordat je iets indient.

Hoe wij het aanpakken

We beginnen bij je medisch dossier. Dat vragen we namens jou op, ook bij de militair geneeskundige dienst.

Daarna schakelen we een onafhankelijk medisch adviseur in. Die beantwoordt twee vragen: is er onder de norm gehandeld, en heeft dat jouw letsel veroorzaakt. Dat rapport is de basis van alles wat daarna komt; zonder een goede medische onderbouwing houdt geen enkele claim tegen Defensie stand.

Op basis daarvan stellen we Defensie aansprakelijk, brengen we je schade in kaart en voeren we de procedure. Wij nemen het contact met Defensie over en bewaken de termijnen.

Wacht niet te lang bij een medische fout als militair

Voor een schadeclaim gelden termijnen, en die beginnen niet te lopen op de dag van de behandeling. Pas als je weet dat je schade hebt én wie daarvoor aansprakelijk is, gaat de klok tikken. Bij een medische fout is dat vaak veel later dan de ingreep zelf.

Toch is wachten onverstandig, en niet vanwege de termijn. Medische dossiers zijn makkelijker compleet te krijgen als de behandeling nog vers is. Collega's en behandelaars herinneren zich meer. En hoe eerder een medisch adviseur meekijkt, hoe scherper de vraag te stellen is.

Twijfel je of er sprake is van een fout? Bel ons. Dan hoor je het eerlijk, ook als het antwoord is dat je geen zaak hebt.