Is smartengeld of je schadevergoeding belast?

Waarom is smartengeld onbelast?

Heel simpel: omdat het geen inkomen is. De inkomstenbelasting heft over bronnen van inkomen: loon, winst uit onderneming, resultaat uit overige werkzaamheden. Smartengeld is geen van die dingen.

Het is een vergoeding voor wat je niet in geld kunt uitdrukken: pijn, verdriet en het leven dat anders is geworden. Je gaat er financieel niet op vooruit, je wordt gecompenseerd voor wat je kwijt bent. Daarom valt het buiten de heffing.

Dat geldt of je het nu via een schikking krijgt of via een uitspraak van de rechter.

En de rest van je schadevergoeding?

Ook die is in beginsel onbelast. Naast smartengeld vergoedt de aansprakelijke partij je materiële schade: medische kosten, reiskosten, huishoudelijke hulp, verlies van inkomen. De schadevergoeding die wordt uitgekeerd om kosten te compenseren wordt niet beschouwd als inkomen en om die reden betaal je geen inkomstenbelasting daarover.

Inkomensverlies wordt netto berekend

Hier zit een nuance die veel mensen ongerust maakt. Loop je inkomen mis en ontvang je daarvoor een schadevergoeding dan valt die vergoeding in principe wel in BOX 1. Echter, de vergoeding voor inkomensverlies wordt netto berekend: er is al rekening gehouden met de belasting die je over dat loon zou hebben betaald. Je krijgt dus minder dan je brutoloon, maar je houdt er evenveel aan over. Geef de vergoeding niet op in BOX 1.

Vraag om een belastinggarantie

Dit is het stuk dat je zelf moet regelen, en waar een advocaat om hoort te vragen.

In een belastinggarantie verklaart de aansprakelijke partij dat zij de belasting betaalt als de Belastingdienst achteraf tóch inkomstenbelasting (BOX 1) heft over je vergoeding. Vaak nemen zij ook het risico van een procedure daarover op zich.

Je krijgt zo’n garantie niet automatisch. Hij wordt bij de eindregeling vastgelegd, en als niemand erom vraagt staat hij er niet in.

Wanneer is een uitkering wél belast?

Als het je inkomen vervangt in plaats van je schade vergoedt. Het verschil zit niet in het woord "uitkering" maar in wat de uitkering doet.

Die laatste is een valkuil. Wordt je schadevergoeding niet in één keer maar als periodieke uitkering afgewikkeld, dan verandert de fiscale behandeling. Dat kan een goede keuze zijn of juist niet, maar het is een keuze die je bewust moet maken en niet achteraf ontdekken.

Wat betekent het voor je vermogen in box 3?

Staat je vergoeding op 1 januari op je rekening, dan telt zij mee als vermogen in box 3, net als je spaargeld.

In 2026 is het heffingsvrij vermogen 59.357 euro per persoon, of 118.714 euro met een fiscale partner. Kom je daarboven, dan betaal je 36 procent over een forfaitair rendement.

Ligt je werkelijke rendement lager?

Dan hoef je niet over het forfait af te rekenen. Er bestaat een tegenbewijsregeling: je mag aantonen wat je werkelijk hebt verdiend en daarover afrekenen.

Dat is bij een schadevergoeding vaak relevant. Zo’n bedrag staat meestal op een spaarrekening, en de rente daarop ligt doorgaans lager dan wat de Belastingdienst forfaitair aanneemt.

En je toeslagen en eigen bijdrage?

Voor huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget geldt een vermogensgrens. Komt je vermogen daarboven, dan vervalt je recht. Voor de eigen bijdrage aan zorg via de Wmo of de Wlz telt je vermogen ook mee, en die bijdrage gaat omhoog.

Voor veel mensen kost dat meer dan de belasting in box 3 zelf. Je krijgt een vergoeding voor je schade en raakt daardoor je toeslagen kwijt.

De regeling bijzonder vermogen

Je kunt de Belastingdienst verzoeken je vergoeding niet mee te tellen voor de vermogenstoets bij toeslagen. Dat heet bijzonder vermogen. Voor smartengeld kon dat al langer. Voor letselschadevergoedingen is de regeling sinds 1 juli 2025 opnieuw opengesteld, met terugwerkende kracht tot 2023.

Hoe het werkt: je dient het formulier "Verzoek bijzonder vermogen toeslagen" in met bewijsstukken erbij. Je hebt vijf jaar de tijd, gerekend vanaf het einde van het jaar, en de Belastingdienst beslist binnen acht weken.

Let op één ding: alleen het deel dat daadwerkelijk als smartengeld of als vergoeding voor ziekte en letsel is aangemerkt telt niet mee. Daarom is het belangrijk dat in je vaststellingsovereenkomst staat welk deel waarvoor is.

Dat laatste is een reden om er vroeg bij te zijn. Wordt je vergoeding als één bedrag afgewikkeld zonder uitsplitsing, dan is achteraf moeilijk aan te tonen welk deel smartengeld was.

Werk je bij Defensie?

Dan wordt de belasting voor je betaald. Voor militairen en veteranen ligt het anders. De ereschuld en de Regeling volledige schadevergoeding worden netto uitgekeerd: de loon- en inkomstenbelasting komt voor rekening van het Rijk. Je hoeft het bedrag dus niet als inkomen op te geven.

Dat neemt niet weg dat het bedrag daarna gewoon vermogen is. De vragen over box 3, toeslagen en de eigen bijdrage spelen ook voor jou. Lees meer over de regelingen bij Defensie

Hoe wordt de hoogte van smartengeld bepaald?

Sinds 2026 met de Rotterdamse schaal. Er is geen tarieflijst waarin je je letsel opzoekt. Wel is er sinds 1 januari 2026 een maatstaf: de Rotterdamse schaal, de aanbevelingen waarmee rechters smartengeld vaststellen. Letsel wordt ingedeeld in categorieën en per categorie geldt een bandbreedte.

Waar je binnen die bandbreedte uitkomt, hangt af van de aard van het letsel, hoe ernstig de gevolgen zijn, hoe lang het duurt, wat er blijvend achterblijft en wat het met je leven doet. Letsel aan het ruggenmerg levert een ander bedrag op dan een gebroken arm die volledig geneest.

Omdat er geen inkomstenbelasting over wordt geheven, houd je het bedrag ook echt. Dat maakt een nauwkeurige berekening extra belangrijk. Bekijk de praktijkvoorbeelden per situatie.

Wat kun je nog meer claimen?

Smartengeld is één post van veel. In de meeste dossiers is het smartengeld niet eens het grootste bedrag. Het inkomensverlies is dat vaak wel.

• Medische kosten en behandelkosten, ook die jaren doorlopen.
• Verlies van inkomen, netto berekend, tot aan je pensioen.
• Pensioenschade door minder opbouw.
• Kosten voor huishoudelijke hulp, ook als je familie het overneemt.
• Reiskosten naar behandelingen.
• Aanpassingen aan je woning of je auto.
• Verlies van zelfwerkzaamheid: klussen die je nu moet uitbesteden.

Al deze posten zijn in beginsel onbelast, want ze vergoeden concrete kosten of een concreet verlies. De werkelijke kosten worden vergoed inclusief btw.

Wat doet Dolderman Letselschade Advocaten?

Wij brengen alle schadeposten in kaart, berekenen het inkomensverlies netto en onderhandelen met de aansprakelijke partij. Bij de eindregeling vragen wij om een belastinggarantie en zorgen we dat in de overeenkomst staat welk deel smartengeld is. Dat laatste heb je later nodig.

Staat de aansprakelijkheid vast, dan betaalt de tegenpartij onze rekening. Je krijgt van ons geen factuur. Lees hoe dat precies werkt.

Wij zijn geen belastingadviseurs en doen ook niet alsof. Bij een grote vergoeding of een ingewikkelde fiscale situatie raden we je aan een fiscalist mee te laten kijken. Wij zeggen wel waar de aandachtspunten zitten en waar het over gaat.

Hoe lang heb je de tijd?

Vijf jaar, maar wacht daar niet op. Voor letselschade geldt een verjaringstermijn van vijf jaar. Die begint te lopen op het moment dat je zowel je schade kent als weet wie ervoor aansprakelijk is, en dus niet automatisch op de dag van het ongeval.

Bij letsel- en overlijdensschade geldt de lange termijn van twintig jaar niet, wat vooral telt bij beroepsziekten die zich pas later openbaren.

Denk je dat je te laat bent? Laat het nakijken voordat je het opgeeft. Neem contact op — het eerste gesprek is gratis.