We willen je zo goed mogelijk helpen. Daarom stellen we je eerst een paar korte vragen over je situatie. Zo weten we precies wat er speelt en kunnen we je direct gericht verder helpen.
Ga snel naar:
De drie belangrijkste punten:
- Affectieschade, smartengeld en shockschade zijn drie verschillende vorderingen. Je kunt affectieschade en shockschade zelfs naast elkaar indienen.
- De bedragen liggen vast, dus daarover valt niet te onderhandelen. Wat wel onzeker kan zijn: of jij tot de wettelijke kring van gerechtigden behoort.
- Broers en zussen staan niet standaard in die kring, maar kunnen via een open restcategorie alsnog een vergoeding krijgen als er een zo nauwe persoonlijke relatie was.
Wat is affectieschade?
Affectieschade is de vergoeding die de wet toekent aan naasten van iemand die ernstig en blijvend gewond is geraakt of is overleden door toedoen van een ander. Het is een erkenning van jouw verdriet, in geld uitgedrukt omdat de wet geen andere taal heeft.
De regeling geldt in Nederland sinds 1 januari 2019. Zo verhoudt affectieschade zich tot begrippen waarmee het vaak wordt verward:
- Affectieschade is voor jou als naaste, vanwege je verdriet. Vaste bedragen, geen medische diagnose nodig.
- Smartengeld is voor de persoon die het letsel zelf opliep. Geen vaste bedragen; de hoogte wordt per geval bepaald.
- Shockschade is voor jou als naaste, maar dan vanwege je eigen geestelijk letsel door de confrontatie. Daarvoor is dat letsel wel nodig. Lees verder over shockschade.
Affectieschade en shockschade zijn twee aparte vorderingen die je naast elkaar kunt indienen. Lees ook onze overzichtspagina over psychisch letsel.
Wie heeft recht op affectieschade?
De wet noemt een vaste kring. Behoor je daartoe, dan heb je aanspraak zodra de andere voorwaarden zijn vervuld.
- De echtgenoot of geregistreerde partner
- De levensgezel die duurzaam een gemeenschappelijke huishouding voerde
- Ouders en hun minderjarige kinderen
- Ouders en hun meerderjarige kinderen
- Pleegouders en pleegkinderen
- Wie duurzaam in gezinsverband zorg gaf aan de getroffene, of die zorg van hem ontving
- Iemand anders die in een zo nauwe persoonlijke relatie tot de getroffene stond, dat het uit redelijkheid en billijkheid volgt dat hij als naaste wordt aangemerkt
Hoe zit het met broers en zussen?
Broers en zussen staan niet als eigen categorie in de wet. Er is één weg: als je kunt onderbouwen dat er een zo nauwe persoonlijke relatie was dat je als naaste moet worden aangemerkt, kan een rechter je toch een vergoeding toekennen. Er wordt aan een wetswijziging gewerkt die broers en zussen wel in de kring opneemt. De Tweede Kamer heeft daar in februari 2024 om gevraagd, de staatssecretaris heeft dat in december van dat jaar toegezegd. Van kracht is het nog niet. Wacht niet op de wetgever: je verjaringstermijn loopt wel.
Wanneer heb je recht op affectieschade?
Drie voorwaarden, en ze moeten alle drie zijn vervuld.
- Er is sprake van overlijden of van ernstig en blijvend letsel. Denk bij dat laatste aan een dwarslaesie of zwaar hersenletsel. Licht of tijdelijk letsel geeft geen aanspraak, hoe ingrijpend het voor het gezin ook is.
- Een ander is aansprakelijk. Er moet iemand verantwoordelijk zijn voor wat er is gebeurd. Zonder aansprakelijkheid is er geen aanspraak.
- De gebeurtenis vond plaats op of na 1 januari 2019. Bij een ongeval in 2018 waaraan iemand in 2020 overlijdt, bestaat er geen aanspraak.
Hoeveel smartengeld krijg je?
De bedragen staan vast in het Besluit vergoeding affectieschade. Ze gelden per gerechtigde. De hoogte hangt af van je relatie tot de getroffene en wat er is gebeurd. Bij een misdrijf zijn de bedragen 2.500 euro hoger dan bij een ongeval. Of een meerderjarig kind of een ouder thuiswoonde maakt ook verschil.
- Echtgenoot of geregistreerd partner — ernstig letsel: € 15.000 | overlijden: € 17.500 | letsel misdrijf: € 17.500 | overlijden misdrijf: € 20.000
- Levensgezel met gemeenschappelijke huishouding — zelfde bedragen als partner
- Ouder of minderjarig kind — zelfde bedragen als partner
- Ouder of meerderjarig kind, thuiswonend — zelfde bedragen als partner
- Pleegouder of pleegkind — zelfde bedragen als partner
- Ouder of meerderjarig kind, niet thuiswonend — ernstig letsel: € 12.500 | overlijden: € 15.000 | letsel misdrijf: € 15.000 | overlijden misdrijf: € 17.500
- Andere nauwe persoonlijke relatie — zelfde bedragen als niet-thuiswonend kind
Bron: Besluit vergoeding affectieschade (Staatsblad 2018, 133). Er ligt een voorstel om de bedragen met 12,5 procent te verhogen, maar dat is nog niet van kracht. Wacht daar niet op: je verjaringstermijn loopt door.
Was er een misdrijf? Dan is er een extra route
Bij een misdrijf kun je je als benadeelde partij voegen in de strafzaak. Dat kost geen griffierecht en het Openbaar Ministerie levert het bewijs van het feit zelf. Legt de rechter een schadevergoedingsmaatregel op, dan int het CJIB het bedrag bij de dader. Slaagt dat niet, dan betaalt de Staat bij geweld- en zedenmisdrijven na acht maanden het resterende bedrag alsnog uit. Nabestaanden kunnen daarnaast een tegemoetkoming aanvragen bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven.
Welke schade wordt vergoed?
Affectieschade staat naast je overige schade en gaat er niet van af. Bij overlijden gaat het ook om de kosten van de uitvaart en het verlies van levensonderhoud voor wie daarvan afhankelijk was. Lees meer over overlijdensschade. Wij brengen alle posten samen in beeld.
Hoogte smartengeld berekenen
Benieuwd hoe deze berekening tot stand komt? Op onze smartengeld-pagina vind je een aantal voorbeelden.
Hoe dien je een claim voor affectieschade in?
- Aansprakelijkheid vaststellen. Wij onderzoeken wie verantwoordelijk is en stellen die partij schriftelijk aansprakelijk.
- De kring van gerechtigden bepalen. Wij brengen in kaart wie recht heeft en welk bedrag voor ieder van jullie geldt.
- De vordering indienen. Wij dienen de vordering in bij de aansprakelijke partij of zijn verzekeraar, of bij de strafrechter als er een strafzaak loopt.
- Onderhandelen waar dat nodig is. Over de bedragen valt niet te onderhandelen. Over de aansprakelijkheid en de kring soms wel.
- Uitbetaling. Na akkoord volgt uitbetaling aan iedere gerechtigde afzonderlijk.
Hoe lang heb je de tijd?
Voor je vordering geldt op grond van artikel 3:310 van het Burgerlijk Wetboek een verjaringstermijn van vijf jaar, gerekend vanaf het moment dat jij bekend bent met de schade en met de aansprakelijke partij. Bij letsel- en overlijdensschade geldt de algemene bovengrens van twintig jaar na de gebeurtenis niet. Bij het Schadefonds geldt bij geweldsmisdrijven een termijn van tien jaar. Lees meer over verjaringstermijnen.
Wat kost een advocaat?
Staat de aansprakelijkheid vast, dan horen de kosten van juridische hulp bij je schade. Wij verhalen die kosten op de aansprakelijke partij, in de praktijk meestal een verzekeraar. Dat staat in artikel 6:96 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek. Vergoedt die partij alle kosten, dan kost een letselschadeadvocaat je niets. Is de aansprakelijkheid nog niet erkend, dan spreken we vooraf af wat bij jouw situatie past.
Waarom DLSA bij een affectieschadeclaim?
Wij werken uitsluitend voor slachtoffers en nabestaanden, nooit voor verzekeraars. Onze letselschadeadvocaten zijn aangesloten bij de Vereniging van Letselschade Advocaten (LSA) en bij de Werkgroep Artsen Advocaten (WAA), en DLSA heeft het Nationaal Keurmerk Letselschade.
Bij affectieschade zit het werk niet in de bedragen, want die staan vast. Het zit in de aansprakelijkheid en in de vraag wie precies bij de kring hoort. En bij een overlijden komt een berekening van de overlijdensschade erbij die het grootste deel van het bedrag bepaalt. Lees ook onze overzichtspagina over psychisch letsel.
Thank you! Your submission has been received!
Oops! Something went wrong while submitting the form.
Thank you! Your submission has been received!
Oops! Something went wrong while submitting the form.
Hoe werkt de letselschadeprocedure?
Wat Dolderman Letselschade Advocaten voor je doet
Een ongeval zet je leven ongevraagd op zijn kop. Bij Dolderman Letselschade Advocaten begrijpen we dat al jouw energie naar je herstel moet gaan, en niet naar complexe discussies met verzekeraars of werkgevers. Wij nemen het volledige juridische traject van je over: van het vaststellen van de aansprakelijkheid en het bewaken van verjaringstermijnen, tot het afdwingen van voorschotten en een rechtvaardige eindvergoeding. Wij voeren de juridische strijd, zodat jij je kunt richten op je eigen welzijn.
Mr. Vincent Dolderman
Eigenaar en letselschadeadvocaat
Hulp en advies
Veelgestelde vragen
01
Wat is het verschil tussen affectieschade en smartengeld?
Smartengeld is de vergoeding voor het leed van de persoon die zelf gewond is geraakt of ziek is geworden. Affectieschade is de vergoeding voor het verdriet van zijn naasten. Beide vallen onder immateriële schade, maar ze worden apart geclaimd en apart uitbetaald. Bij smartengeld is er geen vaste hoogte; bij affectieschade wel.
02
Gelden de bedragen per persoon of per gezin?
Per gerechtigde persoon. Hebben meerdere naasten aanspraak, dan ontvangt ieder van hen een eigen bedrag, en dat kan per persoon verschillen. De hoogte hangt af van je relatie tot de getroffene en van wat er is gebeurd.
03
Kan ik affectieschade claimen als de gebeurtenis vóór 1 januari 2019 was?
Nee. De regeling geldt alleen voor gebeurtenissen op of na 1 januari 2019, en er is geen uitzondering. Dat geldt ook als het letsel pas later is vastgesteld of als het overlijden pas later plaatsvond: bepalend is de datum van de gebeurtenis zelf. Dat is een harde grens en we zeggen het liever meteen.
04
Kan ik affectieschade en shockschade tegelijk claimen?
Ja. Het zijn twee aparte vorderingen die je naast elkaar kunt indienen en die apart worden beoordeeld. Affectieschade vergoedt je verdriet als naaste, zonder dat je een diagnose nodig hebt. Shockschade vergoedt je eigen geestelijk letsel door de confrontatie met wat er gebeurde, en daarvoor is dat letsel wel nodig.
05
Wat als de dader niet kan of wil betalen?
Dan is er nog een weg. Loopt er een strafzaak, voeg je dan als benadeelde partij en laat de rechter een schadevergoedingsmaatregel opleggen. Int het CJIB die niet, dan betaalt de Staat bij geweld- en zedenmisdrijven na acht maanden het resterende bedrag alsnog uit. Daarnaast kunnen nabestaanden een tegemoetkoming aanvragen bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven.
06
Wie betaalt de kosten van de letselschadeadvocaat?
Staat de aansprakelijkheid vast, dan verhalen wij de redelijke buitengerechtelijke kosten op grond van artikel 6:96 BW op de aansprakelijke partij en krijg je van ons geen extra rekening. Is er geen partij met een verzekeraar, dan bespreken we vooraf wat er wel mogelijk is.