Schadevergoeding na seksueel misbruik of aanranding

Wil je eerst (anoniem) met iemand praten?

Het Centrum Seksueel Geweld en Slachtofferhulp Nederland helpen gratis, ook als je nog niet weet of je iets juridisch wilt doen. Een schadeclaim kan altijd later.

‍

Tijdspaden om schadevergoeding te claimen bij seksueel misbruik

Dit zetten we vooraan, omdat veel mensen denken dat ze te laat zijn en daardoor niets doen.

De hoofdregel bij letselschade is vijf jaar. Maar bij een misdrijf geldt een gunstiger regel: zolang de dader nog strafrechtelijk vervolgd kan worden, verjaart je vordering tegen hem niet. Dat staat in artikel 3:310 lid 4 van het Burgerlijk Wetboek.

En bij een aantal zedenmisdrijven is de strafvervolging sinds 1 april 2013 helemaal niet meer verjaard. Daarmee verjaart ook je schadeclaim tegen de dader niet.

En er is nog een reden waarom je misschien meer tijd hebt. Rechters hebben meermalen geoordeeld dat de termijn pas begint te lopen op het moment dat iemand daadwerkelijk in staat was een vordering in te stellen. Wie door het misbruik jarenlang niet in staat was erover te praten, kan daardoor later beginnen dan de gewone regel toestaat.

Twee dingen waar je op moet letten, en die vertellen we er meteen bij. Was de strafvervolging op 1 april 2013 al verjaard, dan blijft dat zo: de wetswijziging werkt niet terug. En spreek je niet de dader aan maar een organisatie, dan geldt de gewone termijn van vijf jaar vanaf het moment dat je wist wie je kon aanspreken. Juist op die route loopt de klok dus snel. Lees meer over verjaringstermijnen.

Welke schade wordt vergoed?

Je claim heeft twee delen. Smartengeld vergoedt het leed: de angst, de schaamte, de slaapproblemen, het verlies van vertrouwen, een posttraumatische stressstoornis. Materiële schade vergoedt wat het je concreet kost of heeft gekost:

• Kosten voor psychologische behandeling en therapie, nu en in de toekomst
• Misgelopen inkomen door arbeidsongeschiktheid, en verlies van verdiencapaciteit op langere termijn
• Reiskosten naar behandelaars
• Kosten voor huishoudelijke hulp

Beide delen claim je samen, in één procedure. De grootste post is bijna nooit het smartengeld: bij langdurige gevolgen weegt het verlies van verdiencapaciteit veel zwaarder, en dat is de post die mensen zonder hulp niet berekenen.

Hoeveel smartengeld krijg je?

Sinds 1 januari 2026 kijken rechters naar de Rotterdamse schaal, een ordening van smartengeldbedragen die op verzoek van de Raad voor de Rechtspraak is gemaakt. Die schaal heeft een apart deel voor zedenmisdrijven:

Waar je binnen die bandbreedte uitkomt, hangt af van vijf dingen: de ernst en de duur, de aard van je klachten en de diagnose, de invloed op je dagelijks functioneren en je werk, je leeftijd en kwetsbaarheid op het moment zelf, en vergelijkbare uitspraken.

Dit zijn indicaties, geen garanties. De schaal is een aanbeveling: geen rechter is eraan gebonden, en bij bijzonder ernstige gevolgen kan een bedrag erboven uitkomen. Jouw zaak kan hoger of lager uitvallen. Na een eerste gesprek geven we een realistische inschatting.

En let op het verschil tussen smartengeld en je totale schade. Bij langdurig misbruik met blijvende arbeidsongeschiktheid loopt de totale schadevergoeding veel hoger op dan het smartengeld: in uitzonderlijke zaken tot boven de miljoen euro. Dat komt dan bijna volledig uit het verlies van inkomen en niet uit het smartengeld.

Waar gebeurde het seksueel misbruik?

Bij seksueel misbruik ligt de aansprakelijkheid van de dader zelden ter discussie. Het probleem is meestal dat er bij de dader niets te halen valt. Een aansprakelijkheidsverzekering vergoedt namelijk geen schade die iemand opzettelijk toebrengt. Er zit dus geen verzekeraar achter een claim op de dader, en een vonnis tegen iemand zonder vermogen levert geen geld op.

Daarom stellen wij altijd deze vraag: waar gebeurde het? Was het op een school, bij een sportclub, in een zorginstelling, in een pleeggezin, in een kerkelijke omgeving of op je werk? Dan is er misschien een tweede partij die aansprakelijk is, niet voor het misbruik zelf, maar voor het feit dat zij het heeft laten gebeuren: geen toezicht, geen screening, of meldingen die zijn genegeerd.

En dat verwijt is géén opzet. Falend toezicht is onachtzaamheid, en onachtzaamheid is wél verzekerd. Dat maakt deze route in de praktijk vaak de enige route waar daadwerkelijk geld achter zit. Was jij zelf werknemer en gebeurde het op je werk, dan geldt bovendien de zorgplicht van je werkgever, met de gunstige bewijsregels die daarbij horen.

De keerzijde: hier loopt de klok wél. Tegen een organisatie geldt de gewone termijn van vijf jaar vanaf het moment dat je wist wie je kon aanspreken. Dat is precies omgekeerd aan de termijn tegen de dader. Als dit voor jou kan spelen, is dat de reden om niet te wachten.

Manieren om schadevergoeding te krijgen

Er zijn vier routes en ze sluiten elkaar niet uit. Wat je van de een krijgt, wordt verrekend met de ander.

Hoe verhoudt het Schadefonds zich tot jouw schadeclaim?

Dit is een zelfstandige route en geen vangnet. Je hoeft geen aangifte te hebben gedaan, de dader hoeft niet bekend of veroordeeld te zijn, en je hoeft niet aan te tonen dat hij niet kan betalen. Je hoeft ook geen schadeposten op te geven: je krijgt één vast bedrag dat van de ernst van je letsel afhangt.

Wel is er betrouwbare informatie nodig van iemand die er niet bij betrokken was. Een melding bij de politie of bij het Centrum Seksueel Geweld kan al genoeg zijn. De aanvraag is gratis en Slachtofferhulp Nederland helpt je er kosteloos bij. Reken op ongeveer een half jaar: de beslistermijn is 26 weken.

Wees hier eerlijk over: dit is geen schadevergoeding. Het Schadefonds noemt het zelf een tegemoetkoming en een erkenning. Bij lichter letsel is het vaak voldoende en heb je ons hier niet voor nodig. Bij ernstige blijvende gevolgen is € 35.000 een fractie van je werkelijke schade.

Hoe verzamel je bewijs?

Je kunt een schadevergoeding claimen ook als er geen strafzaak is, als de zaak is geseponeerd of als de dader is vrijgesproken. Het civiele recht staat los van het strafrecht.

Maar er is een verschil dat je moet kennen. In een strafzaak bewijst het Openbaar Ministerie, met de bevoegdheden van de politie. In een civiele procedure moet je het zelf aannemelijk maken. De maatstaf is minder streng dan in het strafrecht, maar het werk ligt bij jou, en de wederpartij zal het betwisten. Dat is bij deze zaken vaak de moeilijkste kant.

Is er wél een veroordeling, dan is dat een groot voordeel. Een onherroepelijk strafvonnis levert dwingend bewijs op van wat er is bewezen verklaard. De discussie over wat er is gebeurd, is dan in beginsel voorbij.

En dit is de voorwaarde waar de meeste claims op stuklopen. Voor smartengeld wegens psychisch letsel moet dat letsel naar objectieve maatstaven zijn vastgesteld. Een psychiatrische diagnose is niet altijd nodig, maar er moet een rapportage zijn van een bevoegde deskundige: een psychiater, een psycholoog of je huisarts. Een geloofwaardig verhaal is niet genoeg.

Wat je zelf kunt doen:

1. Laat je klachten vastleggen door je huisarts of een psycholoog, en doe dat nu. Niet omdat je claim dan beter klinkt, maar omdat je hem zonder dat dossier waarschijnlijk niet haalt.
2. Bewaar berichten, appjes, e-mails en alles wat er over is.
3. Noteer wat je nog weet: data, plaatsen, wie er nog bij was of het wist.
4. Bewaar rekeningen van behandelingen en van alles wat je hierdoor hebt moeten betalen.
5. Ging het binnen een organisatie, bewaar dan ook alles over meldingen die zijn gedaan en wat daarmee is gebeurd. Dat is het bewijs voor de tweede route.

Lees meer over bewijs verzamelen.

Wat als het om een kind gaat?

Gaat het om je kind, dan heeft je kind een eigen vordering en begint de termijn daarvoor pas op zijn achttiende. Bij het Schadefonds geldt hetzelfde: tien jaar vanaf het achttiende jaar.

En jij kunt zelf ook schade hebben. Wie door de confrontatie met wat er met zijn kind is gebeurd zelf geestelijk letsel oploopt, kan daarvoor een eigen vergoeding vorderen. Dat heet shockschade, en ook daarvoor is een rapportage van een deskundige nodig. Bij ernstig en blijvend letsel bestaat er daarnaast een vast bedrag voor naasten.

Hoe een advocaat je helpt bij seksueel misbruik

We beginnen met een gesprek waarin we uitzoeken wat er is gebeurd, wie je kunt aanspreken en wat haalbaar is. Daarna stellen we de aansprakelijkheid vast, zorgen we voor de medische en psychologische onderbouwing, en nemen we het contact over met de wederpartij, de verzekeraar of het Schadefonds.

Je verhaal vertel je één keer, aan ons. Daarna zijn wij degenen die het uitleggen, onderbouwen en herhalen. Je hoeft niet zelf tegenover de dader of een verzekeraar te staan.

Wanneer je ons niet nodig hebt. Gaat het alleen om een Schadefondsaanvraag, dan doe je die zelf en helpt Slachtofferhulp Nederland je daar gratis bij. Dat zeggen we liever nu dan dat je het later ontdekt.

Wat kost een advocaat?

Slachtoffers van ernstige seksuele of zedenmisdrijven hebben recht op een gespecialiseerde advocaat op kosten van de overheid. Je inkomen en je vermogen spelen daarbij geen rol. Bij zedenzaken is dat vaak het geval. Wij zoeken het voor je uit en vragen die bijstand aan.

Gebeurde het binnen een organisatie, dan is er vaak een tweede aansprakelijke partij. Denk aan een school, een sportclub, een zorginstelling of een pleeggezin. Staat die aansprakelijkheid vast, dan horen de redelijk gemaakte kosten van juridische bijstand bij je schade. Die verhalen wij op grond van artikel 6:96 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek op die partij.

Bij een claim tegen de dader werkt dat anders, omdat daar geen verzekeraar achter staat. Wij leggen in het eerste gesprek uit wat er in jouw situatie geldt en welke afspraken mogelijk zijn, en we leggen die schriftelijk vast voordat we beginnen. Heb je een rechtsbijstandverzekering, dan regelen wij het contact daarmee. Een eerste gesprek kost je niets.

Gaat het alleen om een aanvraag bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven? Die doe je zelf, gratis, en Slachtofferhulp Nederland helpt je daarbij.