Gewond als bestuurder doordat een passagier ingreep: betaalt de WA-verzekering van de auto?

Trekt een passagier aan de handrem en raak je als bestuurder gewond? Wat de advocaat-generaal bij de Hoge Raad adviseert over de WA-verzekering. Dit is nog geen uitspraak.

Je rijdt, en plotseling trekt een passagier aan de handrem. De auto slipt en je raakt zwaar gewond. Kun je dan een beroep doen op de WA-verzekering van de auto waarin je reed? Volgens een advies aan de Hoge Raad van 3 juli 2026 niet: wie achter het stuur zit, blijft bestuurder. In de letselschadepraktijk roept dit vaak vragen op.

De uitspraak in het kort

  • Instantie: Parket bij de Hoge Raad (conclusie van een advocaat-generaal)
  • Datum: 3 juli 2026
  • Vindplaats: ECLI:NL:PHR:2026:668
  • Kern: volgens de advocaat-generaal blijft een bestuurder bestuurder als een passagier plotseling ingrijpt, en hoeft de WA-verzekering van de auto zijn eigen schade daarom niet te dekken. Dit is een advies; de Hoge Raad moet nog beslissen.

Wat is het?

Voor elke auto moet een WA-verzekering zijn afgesloten. Dat staat in de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (WAM). Die verzekering dekt de schade die met de auto aan anderen wordt toegebracht: aan andere weggebruikers, maar ook aan de passagiers in de auto.

Er is één belangrijke uitzondering. De verzekering hoeft de schade van de bestuurder zelf niet te dekken (artikel 4, eerste lid, WAM). Die uitzondering is ook in de Europese regels voor de autoverzekering toegestaan.

Het verschil tussen bestuurder en passagier is dus groot. Een gewonde passagier kan in beginsel bij de WA-verzekeraar van de auto terecht. Een bestuurder die bij een eenzijdig ongeval gewond raakt, kan dat in de regel niet.

Wanneer komt dit voor?

De zaak gaat over een eenzijdig ongeval met een busje. Een man reed, met een aantal passagiers. Tijdens het rijden trok een passagier achterin plotseling de handrem aan. Het busje raakte in een slip en botste. De bestuurder raakte ernstig gewond en is volledig arbeidsongeschikt.

De bestuurder vroeg de WA-verzekeraar van het busje om zijn schade te vergoeden. Zijn redenering: na het aantrekken van de handrem kon hij de auto niet meer besturen. Niet hij, maar de passagier was op dat moment de eigenlijke bestuurder. Daarom zou hij als slachtoffer onder de bescherming van de WAM vallen.

De rechtbank gaf hem gelijk. Het gerechtshof niet. Volgens het hof bleef hij bestuurder: hij zat achter het stuur, had de auto in beweging gezet en bepaalde de snelheid en de richting. Dat de passagier ook een handeling verrichtte die bij het besturen hoort, veranderde dat niet. De bestuurder ging in cassatie bij de Hoge Raad.

De juridische achtergrond

De vraag aan het Europese Hof. De WAM is gebaseerd op Europese regels. De Hoge Raad vond dat uit het Europese recht niet duidelijk genoeg volgt wie in zo’n geval bestuurder is. Daarom stelde de Hoge Raad in 2024 vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. De kernvraag was of de verplichte verzekering de schade moet dekken van de bestuurder, als een inzittende ingrijpt in het besturen en daardoor een ongeval ontstaat.

Het antwoord: nee. Het Hof van Justitie antwoordde in februari 2026 dat de schade van de bestuurder bij een eenzijdig ongeval niet door de verplichte verzekering hoeft te worden gedekt. Dat geldt ook als een inzittende heeft ingegrepen en het ongeval daardoor is ontstaan. Het Hof wees erop dat een auto in beginsel maar één bestuurder tegelijk heeft, normaal degene achter het stuur die de auto laat rijden. Zou die bestuurder zijn positie kunnen verliezen door toevallige omstandigheden, dan zou de ingrijpende passagier bestuurder worden. Dat doet afbreuk aan de bescherming van die passagier en leidt tot rechtsonzekerheid. Of de verzekering de schade van de bestuurder bij een eenzijdig ongeval wél dekt, mogen de lidstaten zelf regelen.

Het advies van de advocaat-generaal. Een advocaat-generaal (A-G) geeft de Hoge Raad een onafhankelijk advies, een conclusie. In zijn eerste conclusie uit 2023 vond deze A-G nog dat de bestuurder door het aantrekken van de handrem veranderde in een verkeersslachtoffer. Na het antwoord uit Luxemburg komt hij daarop terug. Het hof oordeelde volgens hem juist: de man bleef bestuurder, ook nadat de passagier aan de handrem trok. Eerdere uitspraken en literatuur die anders dachten, veranderen dat volgens de A-G niet. Hij adviseert de Hoge Raad het cassatieberoep te verwerpen.

Let op: een conclusie is een advies en geen geldend recht. De Hoge Raad moet nog uitspraak doen. Bij het schrijven (29 oktober 2026) was nog geen uitspraak van de Hoge Raad gepubliceerd.

Andere routes. Het Hof van Justitie benadrukte dat de dekking van de verplichte verzekering iets anders is dan de vraag wie aansprakelijk is. De rol van de passagier die aan de handrem trok, kan volgens het gewone Nederlandse aansprakelijkheidsrecht wel van belang zijn voor de vraag wie de schade moet dragen en voor hoeveel.

Daarnaast bestaat de schadeverzekering voor inzittenden (SVI). Dat is een aparte verzekering die ook de bestuurder kan dekken. In deze zaak was zo’n verzekering afgesloten voor het busje. De verzekeraar weigerde ook die uitkering, om een reden die in deze procedure niet aan de orde kwam. Volgens het hof hoort de vraag of de bestuurder iets te verwijten valt bij die SVI thuis. Over de SVI ging de procedure bij de Hoge Raad niet.

Welke gevolgen kan dit hebben?

Voor een gewonde bestuurder is de WA-verzekering van de auto waarin hij reed bij een eenzijdig ongeval in de regel geen route. Volgens het Hof van Justitie en de A-G verandert dat niet als een passagier het ongeval veroorzaakte.

Voor passagiers ligt dat anders. Zij vallen als inzittende in beginsel onder de bescherming van de WA-verzekering van de auto. Meer daarover lees je op onze pagina over letselschade als passagier.

Voor de letselschadepraktijk is dit relevant omdat het voor een bestuurder des te meer uitmaakt welke andere verzekeringen en aansprakelijke personen er zijn.

Wat betekent dit in de praktijk?

Er bestaat geen standaardantwoord dat voor iedereen geldt. Voor een bestuurder die gewond raakt doordat een passagier ingreep, spelen vooral twee vragen:

  1. Is er een schadeverzekering voor inzittenden? Zo’n verzekering kan ook de bestuurder dekken. Wat precies gedekt is en welke uitsluitingen gelden, staat in de polisvoorwaarden.
  2. Is de passagier zelf aansprakelijk? Dat wordt beoordeeld naar het gewone aansprakelijkheidsrecht, los van de WA-verzekering van de auto. Hoe je iemand aansprakelijk stelt, lees je op een aparte pagina.

Meer algemene informatie over schade na een auto-ongeluk en over letselschade na een verkeersongeval vind je op onze site.

Bronnen

  • Parket bij de Hoge Raad 3 juli 2026, ECLI:NL:PHR:2026:668 (nadere conclusie: bestuurder blijft bestuurder; advies tot verwerping)
  • Parket bij de Hoge Raad 15 december 2023, ECLI:NL:PHR:2023:1166 (eerste conclusie in dezelfde zaak)
  • Hoge Raad 17 mei 2024, ECLI:NL:HR:2024:726 en 5 juli 2024, ECLI:NL:HR:2024:1022 (prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie)
  • Hof van Justitie van de Europese Unie 12 februari 2026, ECLI:EU:C:2026:89 (antwoord op de prejudiciële vragen)
  • Artikel 4, eerste lid, Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen; artikel 12, eerste lid, Richtlijn 2009/103/EG

Hoogte smartengeld berekenen

Benieuwd hoe deze berekening tot stand komt? Op onze smartengeld-pagina vind je een aantal voorbeelden.

Neem contact met ons op

We willen je zo goed mogelijk helpen. Daarom stellen we je eerst een paar korte vragen over je situatie. Zo weten we precies wat er speelt en kunnen we je direct gericht verder helpen.

Waarover gaat je aanvraag?

Neem contact met ons op

Defensie

Bedankt voor je bericht

Wij nemen zo snel mogelijk contact met je op.

Er ging iets mis bij het verzenden. Controleer je gegevens en probeer het opnieuw.

Thank you! Your submission has been received!
Oops! Something went wrong while submitting the form.
Thank you! Your submission has been received!
Oops! Something went wrong while submitting the form.

Veelgestelde vragen

01

Dekt de WA-verzekering van mijn auto mijn eigen letsel als bestuurder?

02

Ben ik nog bestuurder als een passagier aan de handrem of het stuur trekt?

03

Wat is het verschil tussen een conclusie en een uitspraak van de Hoge Raad?

04

Kan ik de passagier die ingreep zelf aansprakelijk stellen?

05

Waar lees ik de conclusie zelf?