Smartengeld bij PTSS bij de politie: kun je later nog bijclaimen?

Je hebt als politieagent smartengeld gekregen voor PTSS. Jaren later val je opnieuw uit en verklaart het UWV je volledig en duurzaam arbeidsongeschikt. Kun je dan alsnog extra smartengeld krijgen? Onder het oude stelsel in een geval als dit niet, oordeelde de Centrale Raad van Beroep op 15 april 2026. In de letselschadepraktijk roept dit vaak vragen op.

De uitspraak in het kort

• Instantie: Centrale Raad van Beroep, de hoogste rechter in ambtenarenzaken
• Datum: 15 april 2026
• Vindplaats: ECLI:NL:CRVB:2026:435
• Kern: wie onder de oude politieregels voor een beroepsziekte al smartengeld kreeg op basis van blijvende invaliditeit, kan in een geval als dit geen nieuwe, losse aanvraag doen voor arbeidsongeschiktheid die pas jaren later is ontstaan.

Wat is het?

Smartengeld is een vergoeding voor immateriële schade: pijn, verdriet en verlies van levensvreugde. Een politieagent met een beroepsziekte, zoals PTSS (posttraumatische stressstoornis), kon onder de oude politieregels smartengeld krijgen van de werkgever. De basis daarvoor was artikel 54a van het Besluit algemene rechtspositie politie (Barp). Dat artikel gaf recht op smartengeld bij invaliditeit door een dienstongeval of beroepsziekte, tot een geïndexeerd maximumbedrag.

Dit smartengeld is een recht uit je rechtspositie, je arbeidsvoorwaarden als ambtenaar. Het is dus geen schadevergoeding omdat de werkgever iets fout deed. Voor beroepsziekten stond de uitwerking in de Regeling vergoeding beroepsziekten politie. Die regeling is per 1 april 2025 ingetrokken, maar voor oudere zaken nog steeds van belang.

Wanneer komt dit voor?

In de zaak die de Centrale Raad van Beroep besliste, maakte een politieagent in 2005 tijdens zijn werk een ingrijpend incident mee. Hij ontwikkelde PTSS en hervatte na een periode van re-integratie zijn werk. In 2016 erkende de korpschef de PTSS als beroepsziekte. In 2017 kreeg de agent smartengeld op basis van blijvende invaliditeit. Arbeidsongeschikt was hij toen niet.

Eind 2021 viel hij opnieuw uit. Het UWV kende hem in 2023 een IVA-uitkering toe. Dat is de uitkering voor wie volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is. Daarop vroeg hij aanvullend smartengeld, nu op basis van die arbeidsongeschiktheid. De korpschef wees dat af. De rechtbank en daarna de Centrale Raad van Beroep gaven de korpschef gelijk.

De Raad legt uit waarom. De regeling gaat uit van één beoordeling en één toekenning. Toen de agent zijn nieuwe aanvraag deed, was de eerdere beoordeling al afgerond. Op dat moment was hij nog niet arbeidsongeschikt. De regeling biedt geen ruimte voor een nieuwe, losse aanvraag op basis van arbeidsongeschiktheid die veel later ontstaat. Is het smartengeld eenmaal toegekend, dan is de zaak afgedaan.

De juridische achtergrond

Grondslag. Artikel 54a Barp gaf ook recht op smartengeld bij invaliditeit door een beroepsziekte, en niet alleen bij een dienstongeval. Dat besliste de Centrale Raad van Beroep al in 2009. In een zaak over een dienstongeval zette de Raad in 2019 uiteen dat dit smartengeld een rechtspositionele aanspraak is, en geen vergoeding op grond van werkgeversaansprakelijkheid.

Maatstaf: twee percentages. De regeling werkte met twee maatstaven:

1. Blijvende invaliditeit. Een onafhankelijke deskundige stelt een percentage vast aan de hand van de AMA-Guides, een internationaal medisch beoordelingssysteem. Dat gebeurt zodra te voorzien is dat je toestand niet meer verbetert of verslechtert: de medische eindsituatie. Uiterlijk drie jaar na de melding wordt getoetst of die eindsituatie er is, met één verlenging van ten hoogste twee jaar. Is er dan nog geen eindsituatie, dan wordt vastgesteld naar de stand van dat moment.
2. Arbeidsongeschiktheid. Heeft de beroepsziekte ook tot arbeidsongeschiktheid geleid, dan wordt een tweede percentage vastgesteld. Daarbij gaat de deskundige uit van de mate van arbeidsongeschiktheid die het UWV heeft bepaald. Daarvoor gelden dezelfde termijnen.

Het hoogste percentage bepaalt het smartengeld, als deel van het maximumbedrag.

Eerdere uitspraak: één beoordeling, één uitkering. In 2018 oordeelde de Raad al dat het smartengeld onder deze regeling één keer wordt vastgesteld. In die zaak had een agent smartengeld gekregen op basis van gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid. Dat ging via de Coulanceregeling PTSS Politie, die zoveel mogelijk bij deze regels aansluit. Ruim een half jaar later verklaarde het UWV hem volledig arbeidsongeschikt. Een aanvulling kreeg hij niet. De Raad overwoog: “Hebben die beoordeling en toekenning eenmaal plaatsgevonden, dan is de zaak afgedaan.” Latere omstandigheden tellen niet mee, in je voordeel of nadeel.

De uitspraak van 2026 bevestigt die lijn en past haar toe op een andere situatie. In de zaak uit 2018 was de arbeidsongeschiktheid al bij de eerste beoordeling betrokken. In 2026 ontstond de arbeidsongeschiktheid pas jaren na een toekenning op basis van invaliditeit. Ook dan opent de regeling geen tweede aanvraag.

Overgangsrecht. Sinds 1 april 2025 geldt voor de politie een nieuw stelsel. In deze zaak gold het oude Barp. Het overgangsrecht bepaalt dat het oude recht blijft gelden als vóór 1 april 2025 al was besloten of er sprake is van een beroepsziekte of dienstongeval. Dat geldt ook als klachten die vermoedelijk met je werk te maken hebben, al vóór die datum tot verzuim of schade leidden (artikel XV, tweede lid, Besluit beroepsgerelateerde gezondheidsklachten politie).

In het nieuwe stelsel werkt smartengeld anders. Er zijn vaste bedragen in drie categorieën, met in de zwaarste categorie zo nodig aanvullend smartengeld. Of de redenering van één beoordeling ook daar geldt, heeft de Raad niet beslist.

Is er nog geen besluit over erkenning, dan kun je onder voorwaarden tot 1 april 2027 schriftelijk kiezen voor het nieuwe stelsel (artikel XV, derde lid).

Samenloop en andere routes. Vraag je smartengeld aan voor een dienstongeval én voor een beroepsziekte, dan geldt samen één maximum (artikel 3, derde lid, Rvbp). Het eerder ontvangen bedrag gaat dan in mindering.

Heeft de werkgever zijn zorgplicht geschonden, dan kun je daarnaast schadevergoeding vragen in een afzonderlijke procedure. De uitspraak van 2026 gaat daar niet over.

De eerste beoordeling moet zorgvuldig zijn. Omdat er maar één beoordeling is, weegt de zorgvuldigheid daarvan zwaar. Dat blijkt uit een uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland uit 2024. Een agent had in 2013 PTSS gemeld als beroepsziekte. Pas in 2022 stelde de korpschef het smartengeld vast, op basis van blijvende invaliditeit. De agent was toen alweer maanden ziek en had een IVA-uitkering aangevraagd. Die kreeg hij later ook.

De rechtbank vond het onzorgvuldig dat de korpschef niet op het oordeel van het UWV had gewacht. De korpschef had de termijnen ruim overschreden, en dat risico ligt bij hem, niet bij de agent. Hij moest opnieuw beslissen, nu met de arbeidsongeschiktheid erbij.

Een andere rechtbank volgde die lijn in 2025, ook omdat een ziekmelding van vóór het besluit niet aan de deskundige was voorgelegd. Een derde rechtbank legde in 2026 de nadruk anders: na vijf jaar telt de stand van zaken op dat moment, ook als de korpschef pas later beslist. In die zaak leidde de late beslissing daarom niet tot nadeel.

De Centrale Raad van Beroep heeft hier nog niet over beslist. Het verschil met de zaak van 2026 is de timing: daar ontstond de arbeidsongeschiktheid pas jaren na de toekenning, in de rechtbankzaken waren er al vóór het besluit aanwijzingen.

Valkuilen. Het moment van de beoordeling is beslissend. De termijnen voor de medische eindsituatie gelden tijdens de besluitvorming. In 2018 oordeelde de Raad dat je je daarop moet beroepen bij de aanvraag of uiterlijk in bezwaar tegen het besluit.

Welke gevolgen kan dit hebben?

PTSS verloopt niet altijd voorspelbaar. Klachten kunnen jaren stabiel lijken en daarna toch verergeren. Onder de oude regeling levert een latere verslechtering geen extra smartengeld op, ook niet als de gevolgen voor je werk en inkomen veel groter blijken.

Het moment van de beoordeling krijgt dus veel gewicht. Wat dan niet is vastgesteld, is binnen de regeling later niet meer te herstellen. Zolang er nog geen besluit is of het bezwaar loopt, kan een nieuwe uitval of een lopende arbeidsongeschiktheidsbeoordeling wel meetellen.

Wat betekent dit in de praktijk?

Twee punten springen eruit:

1. Welk stelsel geldt. Of jouw zaak onder het oude of het nieuwe stelsel valt, hangt af van wanneer je klachten tot verzuim of schade leidden en of er al een besluit over erkenning ligt. Meer daarover lees je op de pagina over de Regeling beroepsgerelateerde gezondheidsklachten.
2. De aparte route. Smartengeld uit de rechtspositie staat los van een eventuele schadevergoeding wegens schending van de zorgplicht. Hoe smartengeld buiten de rechtspositie wordt bepaald, lees je bij smartengeld berekenen.

Er bestaat geen standaardantwoord dat voor iedereen geldt. Meer achtergrond vind je op de pagina’s over letselschade bij de politie, over PTSS en over de hoogte van smartengeld bij PTSS bij de politie.

Bronnen

• Centrale Raad van Beroep 15 april 2026, ECLI:NL:CRVB:2026:435 (besproken uitspraak: één beoordeling, geen nieuwe aanvraag)
• Centrale Raad van Beroep 2009, ECLI:NL:CRVB:2009:BK0687 (art. 54a Barp ook bij beroepsziekte)
• Centrale Raad van Beroep 2015, ECLI:NL:CRVB:2015:1955 (zorgplicht: aparte procedure)
• Centrale Raad van Beroep 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:2477 (smartengeld één keer vastgesteld)
• Centrale Raad van Beroep 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:607 (rechtspositionele aanspraak, geen werkgeversaansprakelijkheid)
• Centrale Raad van Beroep 2021, ECLI:NL:CRVB:2021:2227 (één maximum bij dienstongeval en beroepsziekte)
• Rechtbank Midden-Nederland 11 april 2024, ECLI:NL:RBMNE:2024:2200 (onzorgvuldig om niet op het UWV te wachten bij ernstige termijnoverschrijding)
• Rechtbank Noord-Holland 8 augustus 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:12920 (volgt die lijn; ziekmelding vóór het besluit voorleggen aan deskundige)
• Rechtbank Gelderland 16 januari 2026, ECLI:NL:RBGEL:2026:314 (na vijf jaar telt de stand van zaken op dat moment)
• Artikel 54a Besluit algemene rechtspositie politie (oud); Regeling vergoeding beroepsziekten politie (ingetrokken per 1 april 2025); artikel XV Besluit beroepsgerelateerde gezondheidsklachten politie