Ongeval op het werk als ambtenaar: wanneer is je werkgever aansprakelijk, en wanneer niet?

Dienstongeval erkend, maar is je werkgever ook aansprakelijk voor je letselschade? Wat de Centrale Raad van Beroep vraagt en voor wie deze route nog geldt.

Ambulancemedewerker houdt zijn onderrug vast naast een lege brancard bij een open ambulance voor een ziekenhuis

Je raakt gewond op je werk bij de overheid en je werkgever erkent het als dienstongeval. Moet je werkgever dan ook al je letselschade vergoeden?

De uitspraak in het kort

  • Instantie: Centrale Raad van Beroep
  • Datum: 16 juli 2026
  • Vindplaats: ECLI:NL:CRVB:2026:934
  • Het ongeval was erkend als dienstongeval, maar de werkgever was niet aansprakelijk voor de overige schade, omdat hij de maatregelen had genomen die redelijkerwijs van hem konden worden gevergd.

Kort gezegd: niet vanzelf. Een erkend dienstongeval geeft recht op de aanspraken uit je rechtspositie. Voor je overige schade moet je werkgever aansprakelijk zijn, en dat is hij niet als hij aantoont dat hij de maatregelen nam die redelijkerwijs van hem konden worden gevergd.

De Centrale Raad van Beroep, de hoogstebestuursrechter in ambtenarenzaken, bevestigde dat in juli 2026.

Wat is het verschil tussen een dienstongeval en aansprakelijkheid?

Een dienstongeval hoort bij je rechtspositie. Dat zijn de regels over je salaris, uitkeringen en vergoedingen die bij je aanstelling horen. Erkent je werkgever een dienstongeval, dan krijg je de aanspraken die je regeling daaraan verbindt.

Aansprakelijkheid is een tweede, aparte vraag. Dan gaat het om schade die je rechtspositie niet dekt. Die schade heet restschade. Denk aan inkomen dat je misloopt en dat niet wordt aangevuld, of aan smartengeld. Bij die schade is de hoofdvraag of je werkgever zijn zorgplicht is nagekomen. De zorgplicht is de plicht van je werkgever om te zorgen voor veilig werk.

Volgens de Raad kunnen beide routes naast elkaar bestaan. Ze worden elk apart getoetst. Dat de werkgever het ongeval als dienstongeval erkent, geeft dus nog geen recht op vergoeding van de restschade (Centrale Raad van Beroep 2 april 2020, over een politieagent).

Wanneer komt dit voor?

Bij letselschade na een arbeidsongeval, als er schade overblijft die je regeling niet vergoedt. In zaken bij de Raad ging het bijvoorbeeld om:

  • een matroos die tijdens onderhoud aan boord van een marineschip van een lanceerinrichting viel;
  • een militair van de marechaussee die tijdens een verplichte training zelfverdediging op zijn knie werd geraakt;
  • een politieagent die tijdens een remoefening op de mountainbike over de kop sloeg;
  • een medewerker van een GGD die rugletsel opliep bij het de ambulance in duwen van een zware patiënt op een brancard.

In de letselschadepraktijk roept dit vaak vragen op.

De juridische achtergrond

‍
Voor wie geldt deze route nog?

Sinds 1 januari 2020 geldt de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren. Voor de meeste ambtenaren is de aanstelling toen omgezet in een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht.

Hoor je bij die groep? Dan telt niet wanneer het ongeval gebeurde, maar wanneer je je verzoek om schadevergoeding bij de rechter indient. Doe je dat na 1 januari 2020, dan hoort je zaak bij de burgerlijke rechter. Dat geldt ook als het ongeval eerder was. De Raad besliste dat in 2022 en bevestigde het in 2024 (Centrale Raad van Beroep 27 november 2024).

Een eerdere brief aan je werkgever met een verzoek om schadevergoeding verandert dat niet. De wetgever ziet zo’n brief vooral als een aankondiging, zodat jullie eerst samen een oplossing kunnen zoeken.

Er is één uitzondering. Ligt de oorzaak van je schade vóór 1 juli 2013 en nam je werkgever al vóór 2020 een besluit over je claim? Dan loopt het bezwaar en beroep tegen dat besluit nog bij de bestuursrechter (artikel 16 Ambtenarenwet 2017).

De bestuursrechter blijft ook bevoegd voor groepen die niet zijn omgezet (artikel 3 Ambtenarenwet 2017). Dat geldt ook voor oud-ambtenaren van wie het dienstverband vóór 2020 eindigde.

Waar loopt jouw schadeclaim? Kort samengevat:

Ben je militair of politieambtenaar? Dan loopt je schadeclaim bij de bestuursrechter. In hoger beroep is dat de Centrale Raad van Beroep.

Ben je oud-ambtenaar en eindigde je dienstverband vóór 1 januari 2020? Dan loopt je schadeclaim bij de bestuursrechter.

Is je aanstelling per 1 januari 2020 omgezet in een arbeidsovereenkomst? Dan loopt je schadeclaim bij de burgerlijke rechter als je na 1 januari 2020 naar de rechter stapt. Dat geldt ook bij een ongeval van vóór 2020 of als je je werkgever eerder een brief stuurde.

Dit artikel gaat over de route via de bestuursrechter. Het arbeidsrecht uit het Burgerlijk Wetboek valt erbuiten. De nieuwe zaak liep bij de bestuursrechter omdat het dienstverband van de GGD-medewerker al in 2012 eindigde. Dat had de Raad in 2022 in dezelfde zaak al beslist.

De norm: je werkgever moet aantonen dat hij genoeg deed

De Raad gebruikt sinds 2000 een vaste norm (Centrale Raad van Beroep 22 juni 2000), die hij sindsdien steeds toepast, onder meer in 2015. Je werkgever moet je werk zo inrichten, en zulke maatregelen nemen en aanwijzingen geven, als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat je bij je werk schade lijdt. Lijd je toch schade bij het uitoefenen van je werk, dan heb je recht op vergoeding. Ook als je rechtspositie daarin niet voorziet.

Dat is anders als je werkgever aantoont dat hij zijn zorgplicht is nagekomen. Of als hij aantoont dat de schade in belangrijke mate komt door jouw opzet of bewuste roekeloosheid: heel onvoorzichtig gedrag terwijl je wist dat het gevaarlijk was. Jij moet dus laten zien dat je de schade bij je werk opliep. Daarna moet je werkgever bewijzen dat hij genoeg deed.

Een ongeval alleen bewijst nog geen schending

De zorgplicht gaat volgens de Raad niet zo ver dat “elk denkbaar risico op voorhand moet worden uitgebannen”. Het gaat om de maatregelen die in de gegeven situatie redelijkerwijs van je werkgever kunnen worden gevergd. Het enkele feit dat er een ongeval gebeurde, betekent niet dat de zorgplicht is geschonden.

Dat is vaste rechtspraak van de Raad (Centrale Raad van Beroep 11 augustus 2016). In die zaak liep een militair van de marechaussee knieletsel op tijdens een verplichte training. Hij had vooraf een eerdere knieoperatie gemeld. De instructeurs lieten hem kiezen of hij aan dit onderdeel meedeed, en hij koos ervoor. De Raad zag geen onzorgvuldigheid van de minister.

De nieuwe uitspraak: de brancard en de ambulance

Een medewerker van een GGD hielp in 2010 een zware patiënt op een brancard de ambulance in te duwen. Daarbij liep zij rugletsel op. De werkgever erkende het ongeval als dienstongeval en aanvaardde het verband met haar arbeidsongeschiktheid. Haar salaris werd doorbetaald en zij kreeg een aanvullende uitkering. Haar claim voor de overige schade wees de werkgever af.

De rechtbank gaf haar gelijk. Uit een landelijk rapport uit 2007 bleek dat medewerkers structureel overbelast werden en dat nieuwe technieken nodig waren. Tilinstructies en ergocoaches waren daarom niet genoeg, vond de rechtbank. De werkgever had op zijn minst zelf alternatieven moeten onderzoeken.

De Raad oordeelde anders. Hij woog mee dat:

  • iedere medewerker een inwerkprogramma volgde, met een training door een interne ergocoach, die ook daarna altijd beschikbaar was;
  • er een jaarlijkse cursus fysieke belasting en tiltraining was, en de medewerker niet had weersproken dat zij op verschillende momenten tilinstructies kreeg;
  • de werkgever in december 2009 een evaluatie van hulpmiddelen voor tillen en dragen had afgerond, als onderdeel van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E);
  • de landelijke brancheorganisatie al onderzoek had gedaan naar technische oplossingen;
  • die alternatieven grote nadelen hadden en in 2010 nog niet beschikbaar of bruikbaar waren in de toen gangbare ambulance. Er waren toen ook nog geen andere systemen goedgekeurd voor de Europese markt.

Volgens de Raad hoefde de werkgever daarnaast niet zelf nog onderzoek te doen. De werkgever had de maatregelen genomen die van hem konden worden gevergd. Hij was niet aansprakelijk voor de restschade.

De uitspraak bevestigt de vaste lijn. De Raad keek naar de situatie op het moment van het ongeval. Nieuw is vooral dat de werkgever kon steunen op landelijk onderzoek in de branche.

Het kan ook anders uitpakken

Kan de werkgever niet aantonen dat hij genoeg deed, dan heeft hij zijn zorgplicht geschonden. Een voorbeeld is een zaak over een matroos van de marine (Centrale Raad van Beroep 28 april 2005). Hij moest tijdens de vaart onderhoud doen boven op een lanceerinrichting zonder railing. Aan de voorkant lag het dek meer dan vier meter lager, en ook bij rustig weer beweegt een schip. Defensie had hem geen veiligheidsriem gegeven en ook niet opgedragen er een te gebruiken. Volgens de Raad had Defensie haar zorgplicht geschonden. Defensie moest daarom opnieuw beslissen.

Hoe je de claim indient, hangt af van de datum

Valt je zaak onder de bestuursrechter, dan hangt de route af van wanneer de oorzaak van je schade ligt. Ligt die vóór 1 juli 2013, dan geldt het oude recht. De werkgever neemt dan een besluit waartegen je bezwaar en beroep kunt instellen. In de nieuwe zaak ging de zaak met instemming van de werkgever meteen naar de rechtbank. Ligt de oorzaak na 1 juli 2013, dan vraag je de bestuursrechter zelf om schadevergoeding, met een verzoekschrift.

Welke gevolgen kan dit hebben?

  • Erkenning als dienstongeval geeft recht op de aanspraken uit je rechtspositie. Het zegt nog niets over vergoeding van je restschade.
  • Voor restschade gaat het om de zorgplicht. De werkgever moet aantonen dat hij genoeg deed. Lukt dat, dan is hij niet aansprakelijk voor de restschade.

Wat betekent dit in de praktijk?

Ga eerst na welke rechter over jouw claim gaat; zie het overzicht onder “Voor wie geldt deze route nog?”.

Daarna gaat het om de feiten van toen. In de nieuwe zaak legde de werkgever een verzuimjaarplan en een arbojaarplan met het plan van aanpak van de RI&E over, en wees hij op landelijk onderzoek van de brancheorganisatie. In de praktijk hangt dit sterk af van de omstandigheden. Er bestaat geen standaardantwoord dat voor iedereen geldt.

Meer lezen? Zie letselschade na een bedrijfsongeval, schade vorderen bij Defensie, letselschade bij de politie, letsel bij dienstsport en aansprakelijk stellen.

Bronnen

  • Centrale Raad van Beroep 16 juli 2026, ECLI:NL:CRVB:2026:934 — GGD, brancard: zorgplicht nagekomen, geen aansprakelijkheid voor restschade
  • Centrale Raad van Beroep 27 oktober 2022, ECLI:NL:CRVB:2022:2309 — zelfde zaak: bestuursrechter bevoegd bij oud-ambtenaar, dienstverband geëindigd vóór 2020; omgezette ambtenaar met schadeclaim vanaf 2020 naar de burgerlijke rechter
  • Centrale Raad van Beroep 22 juni 2000, ECLI:NL:CRVB:2000:AB0072 — de norm voor de zorgplicht
  • Centrale Raad van Beroep 22 januari 2015, ECLI:NL:CRVB:2015:98 — bevestiging van de norm
  • Centrale Raad van Beroep 11 augustus 2016, ECLI:NL:CRVB:2016:3032 — enkel ongeval is geen schending
  • Centrale Raad van Beroep 2 april 2020, ECLI:NL:CRVB:2020:871 — dienstongeval en restschade apart getoetst
  • Centrale Raad van Beroep 28 april 2005, ECLI:NL:CRVB:2005:AT4835 — geen veiligheidsriem: zorgplicht geschonden
  • Centrale Raad van Beroep 27 november 2024, ECLI:NL:CRVB:2024:2353 — omgezette ambtenaar: verzoekschrift na 2020 hoort bij de burgerlijke rechter; een eerdere brief aan de werkgever telt niet
  • Centrale Raad van Beroep 5 juni 2024, ECLI:NL:CRVB:2024:1145 — schadeverzoek (salariskortingen) na 2020: burgerlijke rechter, ook als de schadeoorzaak eerder ligt
  • Ambtenarenwet 2017, artikelen 3 en 14

Hoogte smartengeld berekenen

Benieuwd hoe deze berekening tot stand komt? Op onze smartengeld-pagina vind je een aantal voorbeelden.

Neem contact met ons op

We willen je zo goed mogelijk helpen. Daarom stellen we je eerst een paar korte vragen over je situatie. Zo weten we precies wat er speelt en kunnen we je direct gericht verder helpen.

Waarover gaat je aanvraag?

Neem contact met ons op

Defensie

Bedankt voor je bericht

Wij nemen zo snel mogelijk contact met je op.

Er ging iets mis bij het verzenden. Controleer je gegevens en probeer het opnieuw.

Thank you! Your submission has been received!
Oops! Something went wrong while submitting the form.
Thank you! Your submission has been received!
Oops! Something went wrong while submitting the form.

Veelgestelde vragen

01

Mijn ongeval is erkend als dienstongeval. Krijg ik dan al mijn schade vergoed?

02

Moet ik bewijzen dat mijn werkgever iets fout deed?

03

Ik ben geen militair of politieambtenaar. Geldt dit ook voor mij?